News

«ՅՈՒՆԱԿԱՆ, ԱՍՈՐԱԿԱՆ ԵՒ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՍՏՈՒԱԾԱԲԱՆԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹԻՒՆԸ ՀԻՄՔԸ ԿԸ ԿԱԶՄԷ ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ ՔՐԻՍՏՈՆԷԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿՐԹՈՒԹԵԱՆ» Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

20 September 2019

Երկու օրեր առաջ, Մարոնիթ եկեղեցւոյ պատրիարքութեան կազմակերպութեամբ, տեղի ունեցաւ միջազգային համագումար մը «Ղաննուպիններու հովիտի» կրօնական մշակոյթին մասին: Յիշեալ շրջանին մէջ յունական եւ ասորական մշակոյթներու ազդու ներկայութիւն եղած է դարերու ընթացքին, որ հետագային նպաստած է երկխօսութեան ու փոխներգործութեան: Շրջանէն ներս կը խօսուի նաեւ հայկական ներկայութեան մասին: Համագումարին նպատակն էր վերբերել Քրիստոնէական առաջին դարերու քրիստոնէական վկայութիւնը Լիբանանէն եւ ընդհանրապէս Միջին Արեւելքէն ներս:

 

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս անձնապէս չկարողացաւ ներկայ գտնուիլ յիշեալ համագումարին, որովհետեւ նոյն օրը թաղումը տեղի ունեցաւ վեհամօր՝ Լուսին Քէշիշեանին: Համագումարը սկսելէ առաջ ներկայ պատրիարքներուն առաջարկով հոգեհանգստեան արարողութիւն կատարուեցաւ վեհամօր հոգիին համար: Վեհափառ Հայրապետի պատգամը արաբերէն լեզուով ընթերցեց Գերշ. Տ. Մակար Եպս. Աշգարեանը:

 

Իր պատգամին սկիզբը Վեհափառ Հայրապետը ներկաները ողջունելէ յետոյ, անդրադարձաւ նման նախաձեռնութեան իւրայատուկ կարեւորութեան: Ան շեշտեց հետեւեալ կէտերը.-

 

1) Միջին Արեւելքը ո՛չ միայն ծննդավայրն է Քրիստոնէութեան, այլ՝ միաստուածեան երեք կրօններուն: Անոնք իրենց պատմական, մշակութային ու Աստուածաբանութեան արմատները ունին շրջանէն ներս: Պատմական այս իրողութիւնը անհրաժեշտ է կարեւորութեամբ նկատի ունենալ, մանաւանդ երբ կը խօսուի Քրիստոնէութեան մասին:

 

2) Քրիստոնէական երեք մշակոյթները՝ յունական, ասորական եւ հայկական, դարձան տիրապետող ներկայութիւն շրջանէն ներս: Հայկական մշակոյթը, այլ խօսքով՝ աստուածաբանական մտածողութիւնը յունական ու ասորական մշակոյթներու միջեւ կամուրջ մը դարձաւ, երբեմն յարելով այս կամ այն կողմը, սակայն միշտ իր անկախութիւնը ու առանձնայատկութիւնը պահելով: Հետեւաբար, երբ խօսուի արեւելեան մշակոյթի մասին պէտք չէ անտեսել հայկականը:

 

3) Հայկական մշակոյթը, որ առաւելաբար մնաց կրօնական, երկխօսութեան մէջ, մտաւ ոչ միայն հետեզհետէ Միջին Արեւելքին մէջ ներկայութիւն դարձող լատինական մշակոյթին հետ, այլ նաեւ եբրայական ու իսլամական: Ահա թէ ինչո՛ւ կիլիկեան շրջանը մեր պատմութեան մէջ իւրայատուկ կարեւորութիւն ներկայացնող շրջան մըն է՝ նաեւ աստուածաբանական մատածողութեան զարգացման իմաստով:

 

4) Միաստուածեան միւս կրօններուն հետ, յատկաապէս իսլամութեան հետ, երկխօսութիւնը շատ կարեւոր է: Սա մեր հասարակաց պատմութեան մաս կը կազմէ: Թէ՛ անցեալին եւ թէ՛ այսօր յիշեալ կրօններու պատկանողները միասին կ՚ապրին: Հետեւաբար, Միջին Արեւելքէն ներս երկխօսութիւնը կեանքի երկխօսութիւն է՝ եւ ոչ թէ տեսական: Այսօր, մանաւանդ երբ համաշխարհայնացումը հիմնական փոփոխութիւններ յառաջացուցած է մեր կեանքէն ներս, միջկրօնական երկխօսութինը դարձած է հրամայական:

 

Իր խօսքի աարտին Վեհափառ Հայրապետը նաեւ անդրադարձաւ եկեղեցիներու միջեւ երկխօսութիւնը գործակցութեան վերածելու անհրաժեշտութեան: